Zo af en toe overkomen me die dingen die je op z’n
minst ‘zinvol toeval’ kan noemen. Je zou hier misschien ook wel over synchroniciteit kunnen
spreken.[1]Ik had weer een dag intensief gewerkt aan mijn
scriptie en me verdiept in de inspiratiebronnen van Frederic Franck, de
middeleeuwse theologen-mystici Meister Eckhardt, Bonaventura en oude Chinese
wijsgeren en zenmeesters.
De hele dag zat ik in de prachtige citaten die Frederick Franck in zijn boeken heeft opgenomen over aandachtig waarnemen en zien - waarin het oude oosterse en westerse gedachtengoed wel erg dicht bij elkaar lijken te komen. Toen ik om 6 uur met een zucht van urenlange concentratie mijn computer afsloot, verscheen daar opeens op mijn scherm een mail met de nieuwsbrief van het ‘Juwelenschip’[2] met de volgende tekst:
De hele dag zat ik in de prachtige citaten die Frederick Franck in zijn boeken heeft opgenomen over aandachtig waarnemen en zien - waarin het oude oosterse en westerse gedachtengoed wel erg dicht bij elkaar lijken te komen. Toen ik om 6 uur met een zucht van urenlange concentratie mijn computer afsloot, verscheen daar opeens op mijn scherm een mail met de nieuwsbrief van het ‘Juwelenschip’[2] met de volgende tekst:
“Neem waar. Je kamer, je tuin,
een mens, een natuurtafereel, of wat dan ook. Schakel dan ineens de waarnemer
uit. Met de waarnemer valt ook het waarnemen weg, want er is immers geen ego
meer dat waarneemt. Alleen het waargenomene blijft. In feite zijn waarnemer,
waarneming en waargenomene samengevallen. Het laatste heeft de eerste twee in
zich opgenomen. Er is alleen nog openheid naar wat is. Naar het. Van het naar het, zonder subject.
Dit is de waarneming zonder
waarnemer. Een methode die sommigen plotseling iets kan openbaren van wat in de
mystieke dimensie met het bedoeld
wordt. Het beste, en meestal het enig mogelijke, is natuurlijk altijd wanneer
het plots, onaangekondigd, ongewild gebeurt. Jezus zegt: “Ik zal komen als een
dief in de nacht.”
Toch kan oefening ons op een
dergelijke openbaring voorbereiden.
Uit: De eeuwigheid is nu, van Eric van Ruysbeek[3]”
Een prachtige tekst die speciaal voor mij geschreven
en gemaild leek te zijn; een echte verrassing na een dag lang studeren! Dit is het
namelijk. Dit is waar het allemaal over gaat. Dit is wat Frederick Franck in al
zijn teksten, tekeningen en citaten probeert over te brengen, waar hij zijn
oefenweg van het tekenen voor heeft ontwikkeld: leren waarnemen om te gaan zien.
Erg leuk vind ik ook het laatste regeltje. Het lijkt
wat uit de toon te vallen bij het voorgaande, en de afbakening van het citaat
is natuurlijk gemaakt door de opsteller van de nieuwsbrief, maar het geeft
tegelijk ook een antwoord op een van de vraagstellingen uit m’n scriptie:
waartoe dient een oefenweg als spirituele ervaringen gewoon worden ‘geschonken’? Nog geen uur later belde Maria Adriaens. Inmiddels had
ik een prachtige lange brief van haar gekregen over hoe Frederick Franck haar
leerde zien-tekenen. Ze belde me om te vertellen waarom ze de brief had
geschreven en om me te bedanken voor de samenvatting van het onderzoekje[4].
We hebben nog zeker een half uur gesproken over de impact van het zen zien
tekenen op haar en op kinderen waarmee ze veel heeft getekend. Nadat zij haar
eerste tekenervaring beschreef aan mij, herinnerde ik mij plotseling weer hoe
ik als 8-jarige met heel veel aandacht de contouren van het gezicht van mijn
opa heb zitten tekenen. Wat je hebt getekend vergeet je nooit meer, zo
constateerden we allebei…
Dat leidde bij mij ook weer tot allerlei gedachten
over de mooie toevoeging die het zen zien tekenen voor jongeren of scholen zou
kunnen hebben. Want daar wordt bedroevend weinig meer getekend, begrijp ik. Misschien
wel omdat het wordt gezien als een kunst die ‘de meeste mensen nu eenmaal niet
beheersen’. Niet beseffende dat je daarmee ook een vorm van leren zien laat
liggen.
Nu ja, als ik nog een extra leven had…
Je begrijpt dat deze dag voor mij voelde als een
rijke dag, afgesloten met een paar mooie kadootjes. Die precies op z’n plek
vielen, als in een omgewerkt bedje vruchtbare aarde.
Een mooie, misschien wel niet zo toevallige,
samenloop van zinvolle gebeurtenissen.
