Toch leuk als je een dochter hebt die psychobiologie
(neuroscience) studeert, terwijl je zelf volop bezig bent met een studie over
het ‘geestelijk leven’. Zeker als ze ook nog geïnteresseerd is in het
verschijnsel religie.
Een paar weken geleden vroeg ze me mee te denken over
een essay dat ze moest maken voor het vak godsdienstpsychologie. Net toen ik het
hoofdstuk over mystieke ervaringen van mijn scriptie had afgerond, belde ze me
op: ‘mam, ik ga ’t wel over een onderwerp hebben waar jij waarschijnlijk wel
heel anders over denkt. Ik ben meer atheïstisch denk ik, want ik ben vooral geïnteresseerd
in hoe religieuze ervaringen opgewekt kunnen worden door stimuleren van de
hersenen’. Ik vond dat ik haar eerst moest uitleggen dat mijn studie niet een ‘gelovige’
van mij maakt en dat ik net zo geïnteresseerd was als zij over wat ze zou
tegenkomen. Dat werd een leuke start van uitwisseling van onderzoeken en
visies.
Toen zij de eerste opzet had kon ik haar mijn hoofdstuk
laten lezen en haar voorzien van een paar alinea’s over de aard van religieuze
ervaringen. Omgekeerd leerde ik van
haar allerlei experimenten kennen waarmee de onderzoekers dachten aan te tonen
dat mystieke of religieuze ervaringen voortkomen uit het disfunctioneren van een
bepaalde gebied in de hersenen. (Zo blijken epilepsiepatiënten beduidend vaker
religieuze ervaringen te hebben dan gezonde mensen.) Omdat zij stukken sneller
werkt dan ik, had ze na een paar dagen haar verhaal al klaar. Alleen bleek ze
inmiddels haar enthousiasme voor het onderwerp verloren te hebben. Want wat
bleek: ze kon geen onderzoek vinden dat ondubbelzinnig aantoonde dat dat verband
bestond; de onderzoeken die ze wel had gevonden waren later onderuit gehaald.
Daarmee was ook haar spannende vooronderstelling gesneuveld. Het grappige was
dat het daardoor voor mij natuurlijk wel weer boeiend werd, juist omdat het
verschijnsel niet vanuit de hersens te verklaren valt. Althans: voorlopig nog
niet, moeten we zeggen. En dat was ook de sleutel om haar weer op de rit te
krijgen. Het kostte enige moeite om haar ervan te overtuigen dat het essay
alleen maar leuker werd als ze haar eigen hypotheses zou verwerken tot ideeën
voor nieuw onderzoek dat mogelijk wel verbanden aan zou tonen. En daarmee
hebben we een bevredigend compromis gevonden tussen onze interessegebieden. Die
de komende jaren vast nog mooie gesprekken zullen opleveren!
