Schrijven in Frankrijk….met Evelyn Underhill

Nu heb ik me vijf dagen opgesloten in Frankrijk, in het huis van vrienden die me voor deze week hebben uitgenodigd om geconcentreerd aan mijn scriptie te kunnen schrijven. Ik zit in de oude woonkeuken van de Franse boer die hier ooit zat, de oude mosterdgele muren nog deels in tact. De kamer is verfraaid met mooie spulletjes van Anette en Adriaan: een paar antieke kasten, een rek met wijnflessen, een paar grote gekleurde plastic manden aan de wand, een mooi schilderij. Ik heb twee antieke tafeltjes tot mijn beschikking gekregen, op de een ligt mijn stapel boeken uitgespreid, op de ander staat mijn grote Imac.
Ik zit hier heel lux, het oliekacheltje snort, een kussen op de stoel en onder mijn voeten tegen de optrekkende kou. Voor mij kijk ik door het raam van de deur op het boomgaardje met daarachter het huis van de buren met de natuurstenen muren en witte plastic terrasstoeltjes – een contrast dat Anette’s gevoel voor esthetiek licht verstoort. Achter mij het bed, met daarachter het raam met de luiken die ik ‘s morgens heel idyllisch en plechtig open doe, om de koude voorjaarslucht in te ademen en de wereld gedag te zeggen voor ik mij achter mijn pc nestel. Anette schildert, ik schrijf, Adriaan en Henk lopen de hele dag wat te klussen, afgewisseld met een ritje naar de supermarkt zodat er ’s avonds weer een culinaire maaltijd op tafel staat. De avond besluiten we gezamenlijk lezend voor de houtkachel. (Een betere plek dan deze kan ik toch niet hebben voor de start van mijn scriptie, is het wel?!)

De boerderij van Anette en Adriaan in Boistalet

Mijn eerste paragrafen zitten er op. Ondanks dat ik niet eerder zo geconcentreerd achter elkaar heb kunnen schrijven, lijkt te tijd te kort te zijn om alle gedachten, ideeën die ik over het onderwerp heb gekregen goed op papier te krijgen. Ik schrijf, schrap, verplaats en vat samen. Ik herschrijf de volgende dag wat ik de dag ervoor heb geschreven. Het is vooral noeste arbeid: knutselen en boetseren totdat er in enkele alinea’s staat wat ik wil zeggen, maar dan wel met de ideeën van anderen. Want dat is wat de scriptie moet worden: geen eigen mening of ideeën, maar met gebruik van wetenschappelijke verantwoorde teksten aantonen wat ik wil zeggen. Toch even iets anders dan wat ik gebruikelijk doe…

En net als je denkt dat je alle literatuur wel zo’n beetje bij elkaar hebt, en druk bezig bent om daar chocola van te maken, is daar opeens zo’n pareltje van een boek dat alle andere bijna overbodig maakt. Die ik op de valreep heb gekocht en meegenomen, maar die precies - en in mooie heldere en directe taal - de onderbouwing levert voor het onderwerp van mijn scriptie. Het lijkt bijna of Frederick Franck zijn Zen Zien Tekenen heeft ontwikkeld nadat hij haar gelezen heeft: Evelyn Underhill.

Ze is een Engelse historica en mystica, die net voor de wereldoorlogen haar standaardwerk over mystiek schreef. In haar, toegankelijker, werkje ‘Praktische mystiek voor nuchtere mensen’ toont zij zich pleitbezorgster van een vorm van  mystiek – nu zouden we zeggen spiritualiteit - die voor iedereen te bereiken is. Een weg waarvan ze vindt dat we die allemaal moeten gaan willen we werkelijk mens kunnen worden. Terwijl ik me zo met haar bezig hou, voelt het of ze me terecht wijst: “dat zit hier maar te lezen, te denken en te schrijven, zogenaamde interessante hersenspinsels te maken! Naar buiten moet je, naar de mensen, naar waar het leven is! Zie daar je spirituele ideeën maar waar te maken. Daar is je oefenweg!“

En met die waarschuwing waar haar hele boekje van doortrokken is, sluit ze prachtig aan bij de ideeën van Frederick Franck die zegt: “kijk naar de bloemen, de bomen, de vogels, het rupsje. Kijk naar de groenten hoe zij groeien, naar de oude man en vrouw, het kind. Teken het allemaal, en je hebt ze werkelijk gezien!”

Het boeiende is dat Evelyn Underhill andersom ook veel verwijst naar de kunst en de kunstenaar, de musicus en de dichter. Voor haar zijn dit mensen die een directe relatie durven aangaan met de werkelijkheid. Een werkelijkheid die groter is dan onze dagelijkse wereld, waarvan het gros van de mensen liever afzijdig blijven, veilig in hun wereld van etiketten en oordelen. Ze zegt in feite: word een kunstenaar, geef je over, laat je raken en verwonderen over de schoonheid van die grotere wereld. Je bent niet meer en niet minder dan een onderdeel daarvan. Frederick Franck zegt het in net wat andere woorden: iedereen heeft een kunstenaar in zich.

Ik maak je graag deelgenoot van haar manier van schrijven, in een tekst die zo uit een van de boeken van Frederick Franck zou kunnen komen:

“Wat zou het voor een ziel betekenen als zij werkelijk dit leven zou gaan leiden, een leven van directe gewaarwording? … Het zou een binnentreden van een nieuw universum inhouden, een nieuw soort werkelijkheid….Het zou betekenen dat we van iedere bloem niet slechts een mooi beeld zouden ontvangen waarop het ‘etiket ‘bloem’ is geplakt, maar de volle schok van haar onvoorstelbare schoonheid en pracht – de directe gewaarwording van leven in contact met leven. Het zou inhouden dat de geuren na een wegtrekkende regenbui, het gefluister van de bomen, de diepe zachtheid van de vacht van een poesje, en de wrange smaak van zuring op je tong in zichzelf diepgaande, complete en heldere ervaringen zouden zijn die een heldere respons van onze ziel oproepen.”

Het boekje van Evelyn Underhill ‘Praktische mystiek voor nuchtere mensen’ is te koop in de boekhandel, maar in het Engels ook gratis te downloaden van Internet onder de titel ‘Practical Mysticism’. Ik raad het iedereen graag aan te lezen…