Ik ben nog dezelfde persoon, hoor, om iedereen meteen even
gerust te stellen die mijn laatste blog heeft gelezen. Geen halootje rond mijn
hoofd, geen spirituele verweg-blik in mijn ogen, geen heilig vuur om me heen,
of wat je verder maar voorstelt van iemand die deelgenomen heeft aan een
weekend dat beloofde een mysterie-ervaring te zijn.
(Ik geef toe: als je ‘mystery experience’ vertaalt staat er
natuurlijk niet een mystieke ervaring maar een ervaring van het mysterie, in zoverre heb ik je met mijn term
‘verlichtingservaring’ op het verkeerde been gezet.)
Enfin, wat het ook was, ik zit nog gewoon aan m’n kop thee,
heb vanochtend de puinhoop van het naar beneden gevallen keukenplafond op staan
ruimen (!), heb weer gewoon een boek doorgenomen, etc.
Wat stelde die mystery experience van Tim Freke dan wel voor?
Dat probeer ik nu al schrijvende onder woorden te brengen. Misschien kan ik het
nog wel het beste omschrijven als het ontmythologiseren
van de mystieke of verlichtingservaring. Want dat was eigenlijk wat hij deed...
onder meer.
Als een (zeer geestige) ‘stand-up filosoof’ –het idee
geleend van de oude Grieken die als rondtrekkende filosofen hun leringen op
marktpleinen en openbare gelegenheden aan de ‘man ‘brachten - heeft hij de
zweverige en heilige sfeer van sommige spirituele wegen of leermeesters
aangepakt en spirituele ervaring geherdefinieerd tot wat het in zijn ogen zou
moeten zijn: “een ontwaken uit je illusies en het volle leven gaan leven; in
het hier en nu, samen met je dierbaren.” Ofwel: er is geen spirituele weg die
los staat van het leven dat je leeft; je kunt het mysterie elk moment beleven.
Het mooie is dat dit bij Tim Freke niet alleen maar een mooi maar dun verhaaltje
is voor de bühne. Hij is heel authentiek in zijn overtuiging dat het leven een
wonderbaarlijk mysterie is waar we ten volle van moeten genieten en waar hij
iedereen van mee wil laten genieten. Behalve dat hij een enorme kennis heeft
van spirituele stromingen (o.a. van de eerste christenen, de gnostici, die naar
zijn mening de ware diepere betekenis van het christelijk geloof kenden[1]),
bleek hij over een onuitputtelijke energie te beschikken en een sterke behoefte
om anderen te laten delen in wat hij zelf in het leven ervaart. Zo draaide het
hele weekend in zijn eentje, een groep van veertig mensen, waarbij hij ook de
maaltijden, pauzes en avonden met ons doorbracht en volop belangstelling toonde
naar iedereen die hem maar wat te vragen of te vertellen had. Het was zeker geen
maniertje (ja ja, ik heb mijn kritische geest goed gebruikt hoor) en ik vond
het eigenlijk heel bijzonder om zo’n authentiek mens te ontmoeten. Ik ken ook
weinig anderen die hun academische kennis en levensvisie zo direct inzetten via
vrij persoonlijke trainingen en workshops – het vergt aardig wat lef om dat te
doen. Vooral daar heb ik dit weekend met bewondering naar zitten kijken. Ook met
enige schaamte naar mijzelf kijkend: zelf ben ik altijd redelijk terughoudend
ben om mijzelf te laten zien in groepen. Beducht om geen verkeerde dingen te
zeggen of te doen. Kijken naar wat passend is of niet.
En wat gebeurde er nu verder eigenlijk? Door zijn
enthousiasme en overtuigende visie op wat een verlichtingservaring (niet) is,
wist hij heel snel een veilige omgeving neer te zetten waarin hij groep van
veertig mensen zover kreeg dat ze hun dagelijkse maskertjes lieten vallen en
twee aan twee enkele simpele, maar diepgaande oefeningen liet doen. Veel meer
was het eigenlijk niet, maar zo intens en mooi gebracht dat het voor iedereen
ook werkelijk een ervaring werd. Niet een verheven individuele ervaring van ‘het
goddelijke’ of ‘het Ene’, maar een ervaren van dat we ten diepste allemaal
gelijk zijn. Dat we allemaal deel uitmaken van het mysterie dat het leven is.
En dat we het mysterie kunnen beleven door werkelijk met volle aandacht
aanwezig te zijn bij de ander. Om in zijn termen te blijven: een universele
grote Liefde kunnen ervaren (‘the big love’).
En hoewel ik niet echt een ‘wow’-beleving had - zoals hij de
ervaring van het mysterie wel noemt - realiseerde ik me na dit weekend heel
goed dat als we in ons dagelijks leven zouden toepassen wat hij ons probeerde
over te brengen, je je leven veel intenser kan beleven. Dat je meer zou kunnen
betekenen voor je omgeving, in je werk, voor je familie en vrienden direct om
je heen. In feite laat Freke je een ‘weg’ naar een eenheidservaring zien die
gewoon door iedereen in het dagelijks leven te bewandelen is, als je het maar
aandurft, als je maar lef hebt om de ander werkelijk te ontmoeten en –
letterlijk - in de ogen te kijken. Meditatie is ok, maar dan niet als
afzondering, wel als onderdeel van het leven.
In zijn verhaal maakte hij verder – met citaten van geleerden als Plato, Origines, Jung, en kwantumfysici als Einstein en Bohr – prachtig duidelijk dat er geen onderscheid is tussen daar en hier, tussen verleden en heden, tussen jou en mij. In zijn visie, waarin ik van alles terug hoorde komen uit mijn studie, zijn wij allemaal onderdeeltjes van een groot bewustzijnsveld, waarin alles tegelijk aanwezig is en van elkaar afhankelijk. Het zijn wijzelf die onderscheid maken, die dualistisch denken, die een God creëren los van deze materiële wereld, en – ook een mooie - die het ego zien als iets wat de kop ingedrukt moet worden. Bij dit verhaal staat hij dan steeds met een grijns op z’n gezicht, zijn ene arm naar boven gestrekt, en zijn andere hand naar beneden: “Het is niet dit óf dat, maar: én dit én dat, we hebben beide nodig!"
Dat grote bewustzijnsveld waar we allemaal onderdeel van
zijn vind ik trouwens een erg intrigerende gedachte. Plato beschreef het vijfhonderd voor
Christus ook al, maar zijn verhaal vind ik moeilijk te begrijpen, laat staan reproduceren.
Een heel mooie metafoor die Tim Freke gebruikte is die van de radio. Alle
muziek, zei hij, is eigenlijk altijd en overal om ons heen aanwezig. Alleen wij
horen het niet; de radio, de transmitter, maakt geluid hoorbaar
voor ons. Zo zijn wij in feite aanwezig in dit grote
bewustzijnsveld (let op: wij hebben wij geen bewustzijn maar zijn er onderdeel van). En wij zijn zelf die
radio, wij zijn allemaal een soort transmitters die op een bepaalde manier zijn
afgestemd op golven uit dat bewustzijnsveld. Dat bepaalt wat wij horen, wie wij zijn, en of wij elkaar begrijpen.
Het gaat erom dat we ons leren afstemmen, op elkaar, en op wat het leven van
ons wil.
Zo krijgt ook het begrip ‘op dezelfde golflengte zitten’ wel
een hele mooie betekenis, vind je niet?
Als je wat wil proeven van de sfeer, of meer horen over ideeën
van Tim Freke?
Zie www.themysteryexperience.com
of het radio-interview met hem in “Buddha at the gas pump”: http://batgap.com/tim-freke
Een mooi boek van hem (en Peter Gandy) over de vroege
christenen is ‘De mysterieuze Jezus’
