Hoewel de eerste module alweer achter de rug is, merk ik dat een aantal uitspraken van de docent daarvan nog in mijn hoofd blijven nagalmen. En blijkbaar vond ik die uitspraken dermate controversieel dat ik eigenlijk al besloten had daar maar even niets over te schrijven in dit weblog. Maar dat is niet de afspraak – met mezelf althans (jullie heb ik nog niets beloofd). En dus leg ik hierbij toch een citaat neer. Lees het eerst even aandachtig:
“Vanuit (godsdienst)wetenschappelijk oogpunt is de Islam een achterlijke, gewelddadige religie die uit is op wereldheerschappij. Die geen dialoog of discussie toestaat over de uitgangspunten. Het kent geen spiritualiteit en is minder een godsdienst dan een radicale ideologie.”
Ja voel je ‘m ook? Die dreun? De verwarring bij die toeslaat als een docent dit vaker herhaalt?
Je herkent vast de eerste aarzelende pogingen van ons, studenten, om hem tegen te spreken, om te wijzen op de geschiedenis van het Christendom die ook behoorlijk gewelddadig was. Tegenwerpingen, die uiteindelijk uitmondden in stevige discussies waarbij de docent geen haarbreed week van zijn standpunt. Integendeel: hij zette het nog eens flink aan, zoals met: “in de islamdebatten worden godsdienstwetenschappers genegeerd omdat dit soort uitspraken niet van pas komen in de openbare discussies, men durft dit niet aan.”
Wat nu hiermee aan te vangen? Ik wist het een tijdje even niet.
De uitspraken zijn natuurlijk bedoeld om ons alert te maken, te laten zien dat het op een wetenschappelijk manier bekijken en vergelijken van religies kan leiden tot uitspraken die niet altijd welgevallig zijn, politiek correct of passen in het actuele debat. Hij deed net zo goed stevige uitspraken over andere religies: over Jezus die van vrouwen hield, een behoorlijke zuiper was, zich vooral ophield hield met het rijke, aristocratische deel van de samenleving. Die toch echt getrouwd moet zijn geweest met Maria Magdalena. (daarover later vast nog eens!) - gebaseerd op de Bijbel zelf en andere historische bronnen.
De kritiek op het Christendom en de persoon Jezus vonden we allemaal interessant. Maar kritiek op de leer van de Islam, of op Mohammed wekte onrust, ook boosheid op: wat beweegt de man ertoe om zo de zaak zo op scherp te zetten?
Een paar weken later merk ik dat het nog steeds doorsuddert. Wat is dat voor een vreemde kronkel? Klopt het dan toch dat discussie en twijfel over het Christendom heel geaccepteerd is en je bij kritiek op de Islam je de neiging hebt om zelfcensuur toe te passen om geen mensen voor het hoofd te stoten?
Ondertussen ben ik scherper geworden, volg ik met meer aandacht artikelen over kritiek op de islam en de reacties vanuit de ‘linkse hoek’. Ik ben blij met columns en artikelen waarbij intelligente en sociaal bewogen mensen – ook uit de moslimhoek - helder onderscheid proberen te maken tussen overnemen van eisen en wensen vanuit islamitische hoek en respectvol samenleven.
Precies daar zit denk ik een deel van de verwarring: bevreesd om zowel moslimfundamentalisten als islamhaters in de kaart te spelen, zijn we geneigd mensen die kritiek hebben op de wortels en de leer van de Islam momenteel niet zo te willen horen.
Als je er echter induikt, ontkom je niet aan de grote verschillen tussen de Islam en de andere wereldgodsdiensten: Jezus die liefde preekt en Mohammed die met geweld de Islam verspreidt, de teksten in de Koran die niet betwijfeld mogen worden zoals de Bijbel, omdat ‘ze de woorden van God zelf zijn’ en het verschil in verdraagzaamheid jegens andere gelovigen.
Die discussie moeten we natuurlijk wel aan durven gaan. De vraag is dan niet zozeer of de Islam zelf nu wel of niet gewelddadig is – ook in de christelijke geschiedenis is met de Bijbel in de hand geweld bedreven - maar in hoeverre je je door een religie kunt laten voorschrijven hoe je je naar anderen en samenlevingen moet gedragen. Ofwel wat is de plek van het zelfstandig denkende individu in de moslimgemeenschap? Op die vraag moet de Islam en de moslimgemeenschap in Nederland zeker nog een antwoord vinden. Maar juist rondom deze vraag vond ik gelukkig in de Volkskrant van afgelopen week verschillende boeiende artikelen van moslims zelf. Die geven hoop voor een goed debat en zijn een voorbeeld voor hoe de discussie gevoerd kan worden. Die van veel meer lef getuigen dan de niet veel voldoening gevende verhalen van de zijde van Groen Links of PvdA.
